Endüstriyel tesis kurulum projeleri kapsamında yürütülen yapım işlerinin yapısı gereği yüksekte çalışmayı ve buna bağlı riskleri içerisinde barındırdığı bir gerçektir. İş güvenliği uygulamalarında yüksekte ve yüksekten yapılan çalışmalar taşıdığı kaza riskleri ile birlikte büyük önem arz etmektedir. 

Ulusal mevzuatımızda yüksekte yapılan çalışmalar Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin Ek – 4’ü içerisinde ana çizgileri belirlenmiştir. İlgili yönetmelik uyarınca; 

Yüksekte çalışma

1– Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma; yüksekte çalışma olarak kabul edilir.
2– Yüksekte yapılan çalışmalarda aşağıdaki hususlara uyulur: 

a) Yüksekte yapılması zorunlu olmayan montaj ve benzeri çalışmaların mümkün olduğunca öncelikle yerde yapılması sağlanır.

b) Yapılacak çalışmaların önceden planlanması ve organize edilmesi, bu planlama yapılırken yüksekten düşme ile ilgili hususlara acil durum planında yer verildiğinden emin olunması sağlanır.
c) Çalışanların, çalışma yerlerine güvenli bir şekilde ulaşmaları uygun araç ve ekipmanlarla sağlanır.
ç) Çalışma yerlerinde çalışanların güvenliği öncelikle, güvenli korkuluklar, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, kapaklar, çalışma iskeleleri, güvenlik ağları veya hava yastıkları gibi toplu koruma tedbirleri ile sağlanır.
d) Toplu koruma tedbirlerinin düşme riskini tamamen ortadan kaldıramadığı, uygulanmasının mümkün olmadığı, daha büyük tehlike doğurabileceği, geçici olarak kaldırılmasının gerektiği hallerde, yapılan işlerin özelliğine uygun bağlantı noktaları veya yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemleri veya benzeri güvenlik sistemlerinin kullanılması sağlanır. Çalışanlara bu sistemlerle beraber yapılan işe ve standartlara uygun bağlantı halatları, kancalar, karabinalar, makaralar, halkalar, sapanlar ve benzeri bağlantı tertibatları; gerekli hallerde iniş ve çıkış ekipmanları, enerji sönümleyici aparatlar, yatay ve dikey yaşam hatlarına bağlantıyı sağlayan halat tutucular ve benzeri donanımlar verilerek kullanımı sağlanır.

e) Yapı işleri sırasında ve yapı işleri bitirilip yapı kullanıma geçtikten sonra yüksekte yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere oluşturulacak yatay ve dikey yaşam hatları için gerekli olan bağlantı noktaları ve yapısal düzenlemeler, projenin hazırlık aşamasında belirlenerek sağlık ve güvenlik planı ve sağlık ve güvenlik dosyasında yer alır. 

f) Yüksekte güvenli çalışma donanımlarının, düzenli olarak kontrol ve bakımlarının yapılması sağlanır. Uygun olmayan donanımların kullanılması engellenir.
g) Bu alanlarda çalışanlara yüksekte çalışmayla ilgili tehlike ve riskler konusunda bilgilendirme yapılarak gerekli eğitim verilir.

ğ) Yüksekte yapılan çalışmalar işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişinin gözetim ve kontrolü altında gerçekleştirilir.
3– Kullanılan güvenlik ağları; malzeme özellikleri, yapılan statik ve dinamik dayanım deneyleri ile bağlantı ve kurulum şartları bakımından TS EN 1263-1 ve TS EN 1263-2 standartlarına ve ilgili diğer ulusal standartlara, konu ile ilgili ulusal standart bulunmaması halinde ilgili uluslararası standartlara uygun olması sağlanır ve yapılan işe uygun tipte güvenlik ağı seçilir. Yapı alanında kullanılan güvenlik ağının kullanma kılavuzu işyerinde bulundurulur. Güvenlik ağları standartlara ve kullanım kılavuzuna uygun şekilde kurulur. 

4– Betonarme platformların döşeme kenarlarında, asansör, merdiven, baca, şaft, aydınlatma boşlukları gibi döşemelerde süreksizlik meydana getiren boşluklarda, duvar ve perde duvar gibi yapı elemanları arasında süreksizlik meydana getiren pencere ve benzeri boşluklarda çalışanların veya malzemelerin düşmesini engelleyecek toplu koruma tedbirleri alınır, korkuluk sistemlerinin kullanılması halinde korkulukların bu Yönetmeliğin Ek-4 (A) Yüksekte Çalışma başlığının 6 ncı maddesinde tanımlanan özelliklere uygun olması sağlanır.
5– Herhangi bir sebeple betonarme platform kenarında güvenli korkuluğun bir kısmının geçici olarak kaldırılmasının gerektiği durumlarda, bu alanlarda gerekli güvenlik tedbirleri alınır ve çalışanlara uygun kişisel koruyucu donanımlar verilir.
6– Korkuluklarda; 

a) Platformdan en az bir metre yükseklikte ve herhangi bir yönden gelebilecek en az 125 kilogramlık yüke dayanıklı ana korkuluk,

b) Platforma bitişik, en az 15 santimetre yüksekliğinde topuk levhası,
c) Topuk levhası ile ana korkuluk arasında açıklıklar 47 santimetreden fazla olmayacak şekilde konulan ara korkuluk, 
bulunması sağlanır.

Geçitlerde güvenlik

7– Çalışma platformları ve geçitler kişileri düşmekten ve düşen cisimlerden koruyacak şekilde yapılır, boyutlandırılır, kullanılır ve muhafaza edilir.

Düşen cisimler

8– Yüksekte yapılan çalışmalarda kullanılan el aletleri ve diğer malzemelerin düşmelerini engelleyecek tedbirler alınır. 
9– Çalışanlar, düşen cisimlere karşı öncelikle toplu olarak korunur. 

10– Yapı alanında, cisimlerin düşerek tehlike oluşturabileceği bölgelere girişler önlenir veya gerektiğinde kapalı geçitler yapılır.
11– Yapı alanında, çalışanlara uygun baş koruyucu donanımlar verilerek kullanımı sağlanır. 
12– Yapı alanında, malzemelerin hangi yükseklikten olursa olsun doğrudan yere atılmaması, dengeli ve güvenli bir şekilde indirilerek uygun bir yere istif edilmesi sağlanır. Atık malzemelerin uzaklaştırılması için moloz kaydırakları gibi güvenli çalışma yöntemleri tercih edilir.

Yukarıda yapılmış tanımlamalar ve ana hatlar yüksekte yapılan çalışmaların temelini oluşturmaktadır. İlgili maddeler ve sahada yapılan uygulamalar ele alınacak olursa ARTNIVO olarak yüksekte yaptığımız çalışmaları yönlendirme ve alınan güvenlik önlemlerinin tanımlanması önem arz etmektedir. Sahada yürütülen tüm çalışmaların belirli bir iş programı ile gerçekleştirilmesi, çalışmalar sırasında oluşabilecek riskleri öngörmeyi ve yönetmeyi kolaylaştıracaktır. Programlanmış işler sayesinde yüksekte yapılan çalışmalarda diğer tüm çalışmalarda olduğu gibi belirli bir iş izin prosedürü dahilinde ele alınabilir ve ilgili personel çalışmaya başlamadan evvel ilgili risklere dair bilgilendirilir.  

Yüksekte yapılan tüm çalışmalarda ulusal ve ulusallaştırılmış standartlarda düşmeyi önleyici ve çalışma bölgesi sınırlandırıcı kişisel koruyucu donanımları kullanılmalıdır. Yüksekte çalışmalarda kullandığımız en önemli ekipmanlardan birisi olan emniyet kemerleri asgari olarak EN 803:2008 (Düşmeye karşı kişisel koruyucu donanım – Oturma Kuşağı), EN 361:2002 (Kişisel koruyucu donanım – Belirli bir yükseklikten düşmeye karşı – Tam vücut kemer sistemleri) ve EN 358:1999 (Kişisel koruyucu donanım-Belirli bir yükseklikte çalışma güvenliğini sağlamak ve düşmeyi önlemek için-Tutma sistemleri, çalışma konumu için kemerler ve halatlar) standartlarını taşımalıdır. 

İlgili standartlarda kullanılan kemerler EN 355:2002 (Kişisel koruyucu donanım - Yüksekten düşmeye karşı - Enerji absorplayıcılar) lanyardlar ve EN 12775 (Dağcılık teçhizatı – Bağlayıcılar (bağlantı halkaları) - Güvenlik kuralları ve deney metotları) standardına sahip EN 362 (Yüksekten düşmeye karşı kişisel koruyucu donanım – Bağlayıcılar)  karabinalar ile tamamlanmalıdır. 

Temin edilen bu kişisel koruyucu donanımların doğru kullanımları hakkında çalışan personele planlı olarak eğitimler verilmeli ve saha uygulamalarının takibi günlük olarak gerçekleştirilmelidir. 

Tüm kişisel koruyucu donanımlar gibi yüksekte çalışma ekipmanları da belirli periyotlarda denetlenmeli, denetleme sonuçları kayıt kütüklerine kaydedilmeli ve zimmetli olduğu personelinde ilgili denetimden haberdar olması sağlanmalıdır. 

Böylece ilgili yönetmelikte yer alan Ek – 4 1. Maddenin (d), (f), (g) ve (ğ) bendi uyarınca yapılması gereken yasal zorunlulukları yerine getirilmiş olacaktır. Kişisel koruyucu donanım kullanımı iş güvenliğinin önemli ve vazgeçilmez bir parçası olsa da proaktif bir yaklaşım gerçekleştirilmeden tam anlamı ile iş güvenliği uygulamalarından bahsetmek mümkün olmayacaktır. Bu noktada yapılması planlanan tüm işlere dair iş sağlığı ve güvenliği birinci öncelikli konu olarak ele alınmalıdır. 

ARTNİVO üstlendiği projelerde İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) hususlarını birinci öncelik olarak ele alır ve uygular. Güvensiz çalışma şartları ve yöntemleri her daim ARTNİVO tarafından sıfır tolerans ve istisna koşuluyla reddedilirler. Kazaları ve meslek hastalıklarını önlemek ARTNİVO açısından son derece değerli bir iş yapış şekli ve sermayesidir.

Bu yüzden ARTNİVO, tüm işyerlerinde teferruatlı ve hedefi “SIFIR KAZA” olan bir İSG sisteminin kurulmasını ve işletilmesini sağlar. Tüm kademelerdeki çalışanlar SIFIR KAZA hedefinin gerçekleşmesini taahhüt eder ve tüm sistemin bir parçası olurlar.

OHSAS 18001:2007 İSG Yönetim Sistemi, ARTNİVO İSG Yönetim Sistemi’nin sürekli güvencesi ve geliştirilmesi için etkin bir araç olarak kullanılır. Mevcut Sertifikamız 2017 yılına kadar geçerli olup, TÜRKAK onaylı “TGS International Certification” belgelendirme kuruluşu, OHSAS 18001:2007sertifikasının geçerliliğinin devamı için şirketimizde periyodik denetlemeler gerçekleştirmektedir.


Sinan YEŞİLDAĞ
İSG Yöneticisi
ARTNIVO E&C